گِل، آیت دکترین

نظام معرفت پنج لایه دارد که آن ها را از طریق شناخت آیت پنج پدیده ی طبیعی می توان درک کرد.

از این پنج لایه، سه تای آن در اسلام نیز مطرح است که در ادامه به بسط هر پنج مورد پرداخته می شود:

یونانی اسلامی فارسی پدیده طبیعی
دکسا ظن گمان هوا
ایدیا غبار
دکترینا به مثابه روش: قاعده

به مثابه محتوا: یقین

آموزه-آیین گل
تنت کلوخ
دگما تحجر سنگ شدن اندیشه سنگ

دکسا:

دکسا به مثابه هوا به باوری گفته می شود که مانند هوا سست و سیال است. گاهی، هنگامی که ابری در آسمان دیده می شود، انسان هوشیار می شود که بله، در هوا ذرات دیگری هم هست که می توان آن را با چشم دید. گاهی به چیزی باور داریم که در حد همین هواست. این باور در زبان عربی ظن و در فارسی گمان خوانده می شود.

ayatmadari (doct) (yaghin) (6)

ایدیا:

اما غبار آیتی برای درک ایدیا است. وقتی باور به مثابه گرد و غبار است دیگر از مرحله هوا گذشته و دیده می شود که افلاطون این مرحله از معرفت را ایدیا می نامد. در توضیح بیشتر باید گفت که در این مرحله یعنی باوری وجود دارد که دیده می شود اما هنوز شکل نگرفته است. شبیه آن چه امیرالمومنین آن را فتنه و شبهه می نامند که می فرمایند: «وقتی غبار شبهه برخیزد، برجای خویش بمان، چیزی نگو و کاری نکن. اگر جایی نمی‌توانی حق و باطل را تشخیص بدهی، براساس تعصب و احساسات شروع به موضع‌گیری نکن.»

دوران فتنه، دوران غبار آلودگی است. پس غبار نماد فتنه است. سینما گر و داستان نویس اگر صحنه غبار را که نشان بدهد یعنی صحنه ی فتنه است؛ صحنه ایست که باورها، باورهایی در حد ایده است و هنوز شکل نگرفته است.

ayatmadari (doct) (yaghin) (2)

داکترینا (دکترین):

وقتی از آن خاک که به صورت گرد و غبار بود، گلی درست می شود، شرایطی ایجاد شده که می توان آن خاک را که به صورت خمیر درآمده شکل داد. در این جا به عربی یقین و به زبان مغرب زمین دکترینا شکل گرفته است.

در این حالت، باور شکل گرفته و ملموس شده است و به فرمت ها و قالب های متفاوت در می آید. از دکسا به ایدیا، سپس به دکترینا؛ یعنی از باور به مثابه هوا، سپس به مثابه غبار و حالا باور به مثابه خمیری که دیگر شکل می گیرد.

ayatmadari (doct) (yaghin) (3)

تِنِت:

گل پس از مدتی خشک شده و به کلوخ تبدیل می شود. وقتی باور خشک شد و به مرحله کلوخ رسید آن را تِنِت می نامند. این مرحله در ادبیات فارسی و ادبیات عرب وجود ندارد. در حال حاضر دیگر امریکایی ها از مرحله دکترین عبور کرده و از سال ۲۰۰۸ میلادی سایت اسناد استراتژیک ارتش امریکا با نام ترودوک (Training and doctrine command-Tradoc)دیگر بجای پرداختن به دکترین، بر روی تِنِت تمرکز کرده است؛ به این معنا که باورها در اداره جامعه آمریکا در اقتصاد، فرهنگ، سیاست، نظامی گری و غیره تنت است. یعنی اگر زمانی گفته می شد مثلا دکترین سیاست خارجی آمریکا، امروز می گویند تنت سیاست خارجی آمریکا. از سال ۲۰۰۸ تقریبا در اسناد ترودوک عمدتا از این واژه استفاده می کنند.

ayatmadari (doct) (yaghin) (4)

دگما:

باور در آخرین مرحله خود دگما می شود. اعراب می گویند: تحجر. حجر یعنی سنگ. وقتی باور به مثابه سنگ می شود یعنی آن قدر متصلّب می شود که دیگر این باور امکان دگرگونی ندارد.

ayatmadari (doct) (yaghin) (5)

جمع بندی:

هوا، غبار، گِل، کلوخ و سنگ  سِیر دکسا تا دگما است که به طور طبیعی طی می شود و دوباره بعد از دگما مجددا باید حرکت از دکسا آغاز شود و به صورت حلقوی ادامه پیدا کند، لکن آن چه زایش دارد دکترین است؛ یعنی از دکترین تکنیک، تاکتیک و استراتژی درمی آید. از دکسا، ایدیا، تنت و دگما استراتژی، تاکتیک و تکنیک درنمی آید. وقتی اندیشه به مرحله دکترین رسید در واقع نهایی و قطعی می شود.

برگرفته از جلسه ۳۴۵ از ۰۱:۱۳:۳۶ تا ۰۱:۱۹:۰۵استاد حسن عباسی

جوابی بنویسید

ایمیل شما منتشر نخواهد شدخانه‌های ضروری نشانه‌گذاری شده است. *

*